Tháng 9 năm 1949, tại căn cứ địa Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc và dự khai giảng lớp lý luận dài hạn khóa II. Người ghi vào Sổ vàng Nhà trường lời “Huấn thị”: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Ðoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại. Muốn đạt mục đích, thì phải: cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”. Sự kiện này được xác định là dấu mốc Ngày truyền thống của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Gần 80 năm sau, lời căn dặn ấy vẫn gợi mở câu hỏi cốt lõi đối với một Trường Đảng: Học để làm gì, đào tạo cán bộ để đáp ứng yêu cầu nào của đất nước trong mỗi giai đoạn cách mạng và trước những yêu cầu mới của thời đại?
Lời huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi trong Sổ vàng trường Nguyễn Ái Quốc (Ảnh: Bảo tàng Lịch sử quốc gia)
77 năm đồng hành cùng những chặng đường của đất nước
Nhìn lại 77 năm, điều đáng nói không chỉ là độ dài thời gian mà là hành trình Học viện vận động cùng những bước chuyển của cách mạng Việt Nam. Từ một cơ sở đào tạo cán bộ trong kháng chiến, Học viện từng bước phát triển thành trung tâm quốc gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý; nghiên cứu lý luận chính trị, tổng kết thực tiễn và góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng, Nhà nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và các học viên tại làng Luông, xã Bình Thành, huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên, năm 1949 (Ảnh tư liệu)
Mỗi chặng đường của đất nước đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo cán bộ. Trong kháng chiến, trọng tâm là đào tạo đội ngũ phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực tiễn cách mạng. Khi đất nước thống nhất, nhiệm vụ đào tạo gắn với xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào thời kỳ đổi mới, Học viện tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình, phương thức đào tạo và nghiên cứu, tăng cường đi thực tế, hướng hoạt động khoa học vào những vấn đề mới nảy sinh từ đời sống kinh tế - xã hội.
Truyền thống Học viện vì thế không đồng nghĩa với sự bất biến. Tên gọi, cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nhưng sứ mệnh cốt lõi vẫn được nối dài: đào tạo cán bộ, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý. Những thành quả đó được tạo nên từ công sức, trí tuệ và sự cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, giảng viên, nhà khoa học và học viên.
Những giá trị được bồi đắp qua 77 năm
Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trang nghiêm giữa khuôn viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Ảnh: HCMA)
Từ năm 1949 đến năm 1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 10 lần đến thăm, làm việc hoặc phát biểu tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc. Qua những lần ấy, Người nhiều lần nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của công tác cán bộ, trong đó có lời căn dặn: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”.
Nhìn từ 77 năm phát triển, truyền thống Học viện không chỉ nằm ở những mốc lịch sử mà còn được bồi đắp từ sự gắn bó giữa lý luận và thực tiễn, giữa học và hành, giữa đào tạo với yêu cầu sử dụng cán bộ. Đó cũng là truyền thống tự đổi mới để đáp ứng yêu cầu của đất nước.
Nếu những năm đầu đổi mới đặt ra yêu cầu điều chỉnh chương trình, nội dung và phương thức nghiên cứu, thì hôm nay chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới đối với đào tạo, nghiên cứu và quản trị. Công cụ thay đổi, nhưng tính Đảng, tính khoa học, tính thực tiễn và trách nhiệm của người cán bộ Trường Đảng vẫn là những giá trị cốt lõi.
Tiếp nối truyền thống bằng sáng tạo, đổi mới
Năm 2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh triển khai mô hình “giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới” trong toàn hệ thống. Đây là một bước cụ thể hóa tinh thần kế thừa và đổi mới: lý luận vẫn là nền tảng, nhưng quá trình học tập phải hướng tới khả năng vận dụng tri thức, giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.
Là đơn vị trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị khu vực III là một phần trong dòng chảy truyền thống chung. Cùng năm 1949, Liên khu ủy Khu V thành lập Trường Đảng Liên khu V - tiền thân của Học viện Chính trị khu vực III - để đào tạo, huấn luyện cán bộ khu vực Trung Trung Bộ. Hai dấu mốc diễn ra trong những bối cảnh khác nhau nhưng cùng cho thấy yêu cầu đào tạo, huấn luyện cán bộ đã được đặt ra ngay từ rất sớm trong quá trình xây dựng các cơ sở đào tạo cán bộ của Đảng.
Tháng 8/2026, Học viện Chính trị khu vực III thí điểm mô hình đồng kiến tạo với 13 bài giảng của 12 khoa chuyên môn và Ban Giám đốc; tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm. Từ một chủ trương chung của Học viện, mô hình đã được cụ thể hóa trong chuẩn bị bài giảng, tổ chức lớp học và phát huy vai trò chủ động của cả giảng viên và học viên.
Từ góc nhìn công tác tổ chức cán bộ, truyền thống 77 năm gợi ra một yêu cầu rất thực tế: Chất lượng của Học viện trước hết được tạo nên bởi chất lượng con người. Chương trình có thể tiếp tục đổi mới, công nghệ ngày càng hiện đại, nhưng đội ngũ cán bộ, giảng viên vẫn phải không ngừng học tập, cập nhật tri thức và giữ vững trách nhiệm nghề nghiệp. Với Học viện III, yêu cầu đó còn gắn với khả năng nắm bắt sâu sắc thực tiễn miền Trung - Tây Nguyên, để đào tạo và nghiên cứu thực sự bám sát những vấn đề đang đặt ra từ đời sống của khu vực.
Bảy mươi bảy năm là một chặng đường đủ dài để thấy Học viện đã thay đổi rất nhiều, đồng thời nhận ra những giá trị không thể thay thế. Từ lời căn dặn “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ”năm 1949 đến những phương thức đào tạo đang đổi mới hôm nay, mạch kết nối vẫn là trách nhiệm đào tạo những con người có bản lĩnh, tri thức và năng lực hành động. Kỷ niệm Ngày truyền thống vì thế không chỉ để nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn để mỗi cán bộ, giảng viên và học viên tự soi vào công việc của mình: tiếp tục bồi đắp truyền thống bằng chính chất lượng, trách nhiệm và hiệu quả công việc hôm nay.
Ban Biên tập Cổng TTĐT
(Thực hiện: ThS Phạm Hoàng Phương, Ban Tổ chức cán bộ)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Bảo vật Quốc gia - Sổ vàng Trường Nguyễn Ái Quốc (1949–1950)”, 2026, truy cập tại:
https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/1001/76300/bao-vat-quoc-gia-so-vang-truong-nguyen-ai-quoc-1949-1950.html
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: 75 năm xây dựng, phát triển”, 2024, truy cập tại: https://hcma1.hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=10550
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “công việc gốc của Đảng” qua 10 lần thăm Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc”, 2024, truy cập tại:
https://hcma.vn/SMPT_Publishing_UC/TinTuc/pPrintTinTuc.aspx?ItemID=18369
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, “Khai mạc Hội nghị triển khai thực hiện và tập huấn mô hình giảng viên – học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới”, ngày 20/6/2026, truy cập tại:
https://hcma.vn/khai-mac-hoi-nghi-trien-khai-thuc-hien-va-tap-huan-mo-hinh-giang-vien--hoc-vien-dong-kien-tao-tri-thuc-gia-tri-moi-21427.html
- Học viện Chính trị khu vực III, “Quá trình hình thành, phát triển và chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy”, truy cập tại:
https://hcma3.hcma.vn/SMPT_Publishing_UC/tintuc/ContentTinTuc.aspx?ItemID=13048
- Học viện Chính trị khu vực III, “Học viện Chính trị khu vực III tổ chức thí điểm giảng dạy theo mô hình đồng kiến tạo tri thức”, ngày 21/8/2026, truy cập tại:
https://hcma3.hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=40776&cm=4