(HCMA3) - Cách đây 96 năm, cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931 đã để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử cách mạng Việt Nam, khẳng định sức mạnh to lớn của quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Giá trị của Xô viết Nghệ Tĩnh không chỉ thuộc về lịch sử mà còn gợi mở những bài học sâu sắc về phát huy sức dân, củng cố lòng dân và xây dựng “thế trận lòng dân” trong giai đoạn hiện nay. Trong kỷ nguyên phát triển mới, bài học “Dân là gốc” càng đặt ra yêu cầu phát huy quyền làm chủ, củng cố niềm tin và khơi dậy sức mạnh Nhân dân vì mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Xô viết Nghệ Tĩnh - sự kết tinh sức dân thành sức mạnh cách mạng
Xô viết Nghệ Tĩnh là đỉnh cao của cao trào cách mạng 1930 - 1931. Từ những cuộc đấu tranh của công nhân Vinh - Bến Thủy và nông dân ở nhiều địa phương, phong trào ngày càng phát triển, lan rộng; tháng 9/1930 trở thành cao điểm trong đó ngày 12/9 là dấu mốc tiêu biểu với cuộc biểu tình lớn của nông dân Hưng Nguyên. Ý nghĩa nổi bật của Xô viết Nghệ Tĩnh không chỉ nằm ở việc hàng nghìn người cùng xuống đường, mà còn ở sự chuyển hóa sức mạnh quần chúng thành sức mạnh chính trị tự giác, có tổ chức. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, những yêu cầu riêng lẻ được quy tụ thành mục tiêu chung; những cuộc đấu tranh phân tán phát triển thành phong trào rộng lớn. Qua đó, vai trò của Đảng trong giác ngộ, tập hợp, tổ chức và phát huy sức mạnh Nhân dân được thể hiện rõ nét.

Tranh “Phong trào Xô viết Nghệ tĩnh” trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia
(Ảnh: baotanglichsu.vn)
Từ sức dân Xô viết Nghệ Tĩnh đến củng cố lòng dân hôm nay
Xô viết Nghệ Tĩnh đã chứng minh một điều có ý nghĩa vượt khỏi giới hạn của một cao trào cách mạng: khi được giác ngộ, tập hợp và tổ chức, sức dân có thể trở thành sức mạnh chính trị làm thay đổi thực tiễn. Sức mạnh ấy không tự nhiên xuất hiện, nó được hình thành trong quá trình quần chúng nhận thức quyền lợi của mình, tin vào mục tiêu chung, liên kết với nhau và hành động dưới sự lãnh đạo của Đảng. Bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay. Đại hội XIV tiếp tục khẳng định “dân là gốc” đồng thời nhấn mạnh thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”[1]. Do đó, phát huy sức dân trong kỷ nguyên mới không thể chỉ là huy động nguồn lực mà phải củng cố niềm tin, phát huy quyền làm chủ và bảo đảm lợi ích chính đáng của Nhân dân.

Đội tự vệ đỏ ở Hòa Quân, Đông Sớ, Nghệ An trong cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930 – 1931
Thực tiễn cho thấy, lòng dân được củng cố trước hết bằng chất lượng lãnh đạo, hiệu quả quản lý và tinh thần phục vụ Nhân dân. Một chủ trương đúng phải được thực hiện hiệu quả; một chính sách tốt phải đến được với người dân; những vấn đề bức xúc phải được giải quyết từ cơ sở; cán bộ phải gần dân, trọng dân, lắng nghe dân và chịu trách nhiệm trước dân. Khi dân tin, dân đồng thuận và dân chủ động tham gia, sức dân lại được nhân lên. Đó chính là sự tiếp nối sâu sắc nhất từ Xô Viết Nghệ Tĩnh: nếu năm 1930, Đảng đã biết đánh thức và tổ chức sức dân thành sức mạnh cách mạng thì hôm nay phải tiếp tục làm cho sức dân được phát huy bằng quyền làm chủ và được chuyển hóa thành động lực phát triển đất nước.
Từ lòng dân đến thế trận lòng dân - kết tinh sức mạnh quốc gia
“Thế trận lòng dân” có thể được hiểu là trạng thái gắn bó, đồng thuận và tin tưởng bền vững của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ; là sự thống nhất giữa lợi ích của Nhân dân với lợi ích quốc gia - dân tộc, giữa quyền làm chủ với trách nhiệm công dân. Ngày nay, trong điều kiện phát triển mới, sự thống nhất ấy cần được tạo dựng bằng chất lượng lãnh đạo, năng lực quản trị, hiệu quả phục vụ Nhân dân và khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Không gian mạng mở rộng khả năng kết nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, đồng thời cũng đặt ra những thách thức đối với niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Vì vậy, củng cố “thế trận lòng dân” cần gắn với cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch; tăng cường đối thoại thực chất; nâng cao trách nhiệm giải trình; giải quyết hiệu quả những vấn đề chính đáng của người dân và chủ động củng cố niềm tin xã hội trên không gian mạng.

Tượng đài Xô Viết - Nghệ Tĩnh (Ảnh tư liệu)
Sau 96 năm, Xô viết Nghệ Tĩnh vẫn để lại một bài học có giá trị lâu dài: khi Nhân dân có niềm tin, được tổ chức và được dẫn dắt bởi đường lối đúng đắn, sức mạnh của quần chúng có thể tạo nên những chuyển biến lớn lao. Trong kỷ nguyên mới, quan điểm “Dân là gốc” phải được thể hiện bằng chất lượng lãnh đạo, hiệu quả quản trị, tinh thần phục vụ và những thành quả phát triển mà Nhân dân thực sự được thụ hưởng. Khi lòng dân thuận, sức dân mạnh; khi sức dân được quy tụ, thế nước thêm vững. Đó chính là cách những giá trị của Xô viết Nghệ Tĩnh tiếp tục được phát huy trong sự nghiệp xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.
Ban Biên tập Cổng TTĐT
(Tác giả: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Cảnh,
Khoa Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị khu vực III)
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập I, tr.352.
Tổng biên tập