Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945
Tuyên ngôn Độc lập là văn kiện lịch sử vô giá, kết tinh thắng lợi của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, khẳng định trước toàn thế giới quyền độc lập, tự do thiêng liêng của dân tộc Việt Nam. Vượt lên ý nghĩa của một bản tuyên bố khai sinh quốc gia, Tuyên ngôn Độc lập còn chứa đựng những giá trị sâu sắc về quyền con người, quyền dân tộc, hội tụ tầm nhìn, trí tuệ và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện khí phách của một dân tộc quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng để bảo vệ nền độc lập vừa giành được.
“Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là đường lối cơ bản, xuyên suốt của cách mạng Việt Nam và cũng là điểm cốt yếu trong di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bằng kinh nghiệm thực tiễn phong phú của mình kết hợp với lý luận cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác -Lênin, Hồ Chí Minh đã đưa ra kết luận sâu sắc rằng, chỉ có chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản mới có thể giải quyết triệt để vấn đề độc lập cho dân tộc, mới có thể đem lại cuộc sống tự do, ấm no và hạnh phúc thực sự cho tất cả mọi người, cho các dân tộc”[i]. Nhân dân Việt Nam đã trải qua một quá trình đấu tranh cách mạng lâu dài, khó khăn, đầy gian khổ hy sinh để chống lại ách đô hộ và sự xâm lược của thực dân, đế quốc để bảo vệ nền độc lập dân tộc và chủ quyền thiêng liêng của đất nước, vì tự do, hạnh phúc của nhân dân với tinh thần “Không có gì quý hơn Độc lập, Tự do”.
Hình ảnh Bản Tuyên ngôn độc lập của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (Nguồn ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh TP Hồ Chí Minh)
Hơn tám thập kỷ trôi qua, từ ngày tuyên ngôn độc lập vang lên tại Ba Đình đến những chiến công lẫy lừng trong kháng chiến và xây dựng đất nước, dân tộc ta đã viết nên bản hùng ca sáng chói trong thời đại Hồ Chí Minh. Đó là bản hùng ca của một dân tộc kiên cường, bất khuất, biết vượt qua mọi thử thách để vươn tới độc lập, tự do và hạnh phúc.
Để giữ vững quyền tự do, độc lập, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã tiến hành các cuộc kháng chiến trường kỳ kéo dài suốt 30 năm để có Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 chấn động địa cầu, có Đại thắng mùa Xuân năm 1975 thu non sông về một mối, và tiếp tục tiến hành các cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới. Tinh thần ấy vẫn luôn soi sáng con đường đổi mới, hội nhập, phát triển, để hôm nay Việt Nam tự tin khẳng định vị thế một quốc gia độc lập, tự cường, uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế. Những thành quả hôm nay là kết tinh của lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và sự đoàn kết của nhiều thế hệ người Việt Nam; là khẳng định đanh thép về những giá trị lý luận khoa học cách mạng mang tính trường tồn của bản Tuyên ngôn Độc lập.
Bước vào thời kỳ Đổi mới, phát huy thành quả và tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Thế và lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín và vị thế quốc tế của đất nước không ngừng được nâng cao; đời sống Nhân dân được cải thiện; quốc phòng, an ninh được củng cố; công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị được đẩy mạnh; quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định thành quả to lớn, có ý nghĩa lịch sử của 40 năm Đổi mới: “Kinh tế duy trì tốc độ phát triển tương đối nhanh, trở thành nước đang phát triển thu nhập trung bình. Các lĩnh vực văn hoá, xã hội có nhiều tiến bộ, đời sống nhân dân được cải thiện một cách căn bản và toàn diện. Quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, tiềm lực của nền quốc phòng toàn dân được xây dựng khá toàn diện. Vai trò lãnh đạo, uy tín của Đảng tiếp tục được nâng cao, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Việt Nam đã chủ động, tích cực đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng và toàn diện; tích cực tham gia vào nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết các vấn đề toàn cầu, là thành viên có uy tín, trách nhiệm, phát huy vai trò tích cực tại các thể chế khu vực và quốc tế”.[ii]
Ngày nay, Việt Nam tiếp tục đóng góp tích cực và có nhiều sáng kiến xây dựng nền hòa bình thế giới. Cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của đất nước ngày càng được nâng cao, tạo thế và lực mới để Việt Nam vững bước trên con đường phát triển, như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng khẳng định "Với tất cả sự khiêm tốn, chúng ta vẫn có thể nói rằng: Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay"[iii].
Những thành tựu của kỷ nguyên độc lập và kỷ nguyên đổi mới đã tạo nền tảng và thế lực rất quan trọng để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9 là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân Việt Nam thêm tự hào về chặng đường vẻ vang của dân tộc, đồng thời nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bài học kinh nghiệm đầu tiên chúng ta luôn khắc ghi, như Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, lấy phát triển để ổn định và ổn định để thúc đẩy phát triển bền vững, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; chủ động, tích cực hội nhập sâu rộng hơn vào nền chính trị thế giới, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”.[iv]
Ban Biên tập Cổng TTĐT
(Thực hiện: Nhật Thuận)
Tổng biên tập
[i] https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/ content/mot-so-van-de-ly-luan-va-thuc-tien-ve-chu-nghia-xa-hoi-va-con-duong-di-len-chu-nghia-xa-hoi-o-viet-nam
[ii] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, trang 19.
[iii] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, trang 25-26
[iv] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, trang 236.