Những yêu cầu mới đối với báo chí cách mạng Việt Nam từ tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của báo chí cách mạng, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới nhằm xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu, đoạt Giải Báo chí Quốc gia qua các năm, nhân dịp Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (ảnh: VOV)

Vị trí, vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định báo chí là một bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, văn hóa; là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng thời là diễn đàn tin cậy của nhân dân. Kế thừa và phát triển quan điểm này, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò của báo chí trong sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và phát triển con người Việt Nam toàn diện khi xác định nhiệm vụ: “Xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.”[1].Điều này cho thấy báo chí không chỉ là phương tiện truyền tải thông tin mà còn là thiết chế văn hóa quan trọng, góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng tiếp tục nhấn mạnh vai trò của báo chí trong công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, lý luận: “Tăng cường công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và giáo dục truyền thống cách mạng của Đảng gắn với việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, toàn diện”[2].

Đáng chú ý, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng còn đặt báo chí trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước và quản trị xã hội hiện đại khi khẳng định yêu cầu: “Xây dựng và phát huy tốt vai trò của hệ thống thông tin, báo chí trong việc cung cấp thông tin, nâng cao đời sống tinh thần cho xã hội, xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước”[3]… Chiến lược này cho thấy báo chí không chỉ là kênh thông tin quan trọng mà còn là một nguồn lực góp phần tạo dựng sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Những yêu cầu mới đối với báo chí cách mạng Việt Nam

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động báo chí nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Những yêu cầu này thể hiện sự phát triển trong nhận thức của Đảng về vai trò của báo chí trong môi trường truyền thông số, đồng thời là cơ sở định hướng cho quá trình đổi mới tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động của báo chí cách mạng Việt Nam trong thời gian tới.

Một là, báo chí phải trở thành lực lượng nòng cốt trong kiến tạo và bảo vệ không gian thông tin lành mạnh. Trong bối cảnh mới, một yêu cầu quan trọng đặt ra đối với báo chí cách mạng là phải phát huy vai trò nòng cốt trong kiến tạo và bảo vệ không gian thông tin lành mạnh, góp phần định hướng dư luận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân… Tinh thần này được thể hiện trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng thông qua yêu cầu “Tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên nền tảng số”[4], đồng thời “Hoàn thiện hệ thống giám sát, cảnh báo trên không gian mạng để sớm phát hiện, ngăn chặn, bóc gỡ các tin xấu, độc từ nguồn phát tán”[5]. Điều này cho thấy báo chí không chỉ thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền mà còn phải tham gia tích cực vào quá trình sàng lọc, kiểm chứng, định hướng và lan tỏa các giá trị tích cực trong xã hội… Vì vậy, cùng với việc bảo đảm tính chính xác, khách quan và kịp thời của thông tin, các cơ quan báo chí cần tiếp tục khẳng định vai trò là nguồn cung cấp thông tin chính thống, đáng tin cậy, góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh, văn minh, đáp ứng yêu cầu phát triển.

Hai là, báo chí là lực lượng nòng cốt bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định nhiệm vụ “bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ hội chính trị”[6]. Đây vừa là sự kế thừa nhất quán quan điểm của Đảng, vừa phản ánh yêu cầu mới của công tác tư tưởng trong điều kiện không gian mạng ngày càng trở thành mặt trận đấu tranh tư tưởng quan trọng. Trong bối cảnh các thế lực thù địch, phản động gia tăng lợi dụng internet, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới để phát tán thông tin sai trái, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, báo chí cách mạng cần tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, định hướng nhận thức và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Không chỉ kịp thời đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, báo chí còn phải chủ động lan tỏa thông tin tích cực, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa…

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới phương thức hoạt động báo chí. Trong môi trường truyền thông hiện đại, công chúng không chỉ tiếp nhận thông tin từ báo in, phát thanh hay truyền hình mà ngày càng chuyển sang các nền tảng số với tốc độ, phạm vi và hình thức tiếp cận đa dạng hơn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu: “Báo chí phải đổi mới mạnh mẽ phương thức làm nghề trong thời đại số. Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là sử dụng thêm công cụ mới. Đó là đổi mới tư duy làm báo, quy trình sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu, phương thức phân phối, cách tương tác với công chúng và năng lực bảo vệ bản quyền, bảo vệ an toàn thông tin”[7].

Bốn là, đội ngũ người làm báo phải đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên truyền thông số. Những yêu cầu mới đặt ra đối với báo chí cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay chỉ có thể được hiện thực hóa thông qua đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, trình độ chuyên môn cao và khả năng thích ứng với môi trường truyền thông số. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Nhà báo trong kỷ nguyên số phải biết làm việc với dữ liệu, công cụ số, mạng xã hội, nguồn tin mở và các chuẩn mực an toàn thông tin. Càng nhiều công cụ, nhà báo càng cần bản lĩnh.”[8]. Đây vừa là yêu cầu về năng lực nghề nghiệp, vừa là yêu cầu về phẩm chất chính trị và đạo đức của người làm báo cách mạng trong giai đoạn mới.

Một số nhiệm vụ nhằm hiện thực hóa các yêu cầu mới đối với báo chí cách mạng Việt Nam

Một là, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác lãnh đạo, quản lý báo chí theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chủ quản cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, quản lý báo chí; bảo đảm các cơ quan báo chí hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội và phục vụ lợi ích của đất nước, của nhân dân.

Hai là, đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới nội dung, phương thức hoạt động báo chí. Các cơ quan báo chí cần chủ động ứng dụng thành tựu của khoa học, công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số vào hoạt động nghiệp vụ; phát triển các mô hình tòa soạn hội tụ, sản xuất nội dung đa phương tiện, đa nền tảng; nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của các sản phẩm báo chí. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực, thể hiện rõ vai trò chủ đạo, dẫn dắt của báo chí cách mạng trong môi trường truyền thông số phát triển bùng nổ.

Ba là, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Báo chí cần tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có tính định hướng; tăng cường các sản phẩm báo chí chính luận có chất lượng, góp phần đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc; đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Bốn là, chú trọng xây dựng đội ngũ người làm báo đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới. Cùng với việc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực số, cần đặc biệt coi trọng việc rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, những phẩm chất cốt lõi của người làm báo cách mạng càng trở nên quan trọng. Đây vừa là yêu cầu đối với mỗi nhà báo, vừa là điều kiện quan trọng để xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại trong giai đoạn mới.

Năm là, nâng cao văn hóa số và trách nhiệm của công chúng khi tham gia môi trường truyền thông. Cùng với việc phát triển báo chí số và tăng cường quản lý không gian mạng, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng tiếp nhận, đánh giá và chia sẻ thông tin của người dân. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng yêu cầu: “Tăng cường tuyên truyền, giáo dục người dân nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần cảnh giác khi tham gia vào môi trường mạng truyền thông.”^[9]. Đây không chỉ là yêu cầu đối với sự phát triển của xã hội số mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh, an toàn và nhân văn theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

*

Tinh thần từ Văn kiện Đại hội XIV của Đảng không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam mà còn đặt ra những yêu cầu mới toàn diện hơn đối với hoạt động báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, báo chí cách mạng không chỉ là lực lượng thông tin, tuyên truyền mà còn là chủ thể quan trọng kiến tạo niềm tin xã hội, lan tỏa khát vọng phát triển đất nước, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh, nhân văn, hiện đại.

Ban Biên tập Cổng TTĐT

(Tác giả: Anh Nguyễn; nguồn: https://thinhvuongvietnam.com/Content/yeu-cau-moi-doi-voi-bao-chi-cach-mang-viet-nam-tu-tinh-than-dai-hoi-xiv-cua-dang-492022)