Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho thế hệ trẻ. Người tin tưởng sâu sắc rằng thanh niên chính là lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng, là những người sẽ gánh vác tương lai của dân tộc. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên theo tư tưởng của Người càng trở nên cần thiết, góp phần hình thành một thế hệ trẻ giàu lý tưởng, bản lĩnh và trách nhiệm đối với Tổ quốc. 
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với đại biểu tham dự Đại hội Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước toàn miền Bắc tháng 01/1967. Ảnh tư liệu
Vai trò và sứ mệnh của thanh niên
Trong hệ thống tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thanh niên luôn được xác định là lực lượng có vị trí chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng. Người nhiều lần khẳng định rằng sự trưởng thành của thế hệ trẻ gắn liền với tương lai của dân tộc. Vì vậy, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục mà còn là đội quân xung kích trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước.
Ngay từ những năm đầu hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức, giác ngộ và tập hợp thanh niên đi theo con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Thư gửi thanh niên (4/1951), Người nói: “Huy hiệu của thanh niên ta là: Tay cầm cờ đỏ sao vàng tiến lên”1. Nghĩa là, thanh niên phải xung phong làm gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, trong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng. Thanh niên là lớp người giàu nhiệt huyết, có sức khỏe, trí tuệ và tinh thần dám nghĩ, dám làm. Khi được giáo dục và rèn luyện đúng hướng, họ sẽ trở thành nguồn lực to lớn, đóng vai trò quan trọng đối với thắng lợi của sự nghiệp cách mạng.
Tuy nhiên, để phát huy vai trò đó, thanh niên cần có lý tưởng đúng đắn và mục tiêu sống cao đẹp. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh rằng thanh niên phải biết đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên lợi ích cá nhân, sống có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội. Chính lý tưởng cống hiến cho dân tộc là động lực giúp tuổi trẻ vượt qua khó khăn, thử thách, đồng thời trưởng thành trong thực tiễn cách mạng.
Bên cạnh lý tưởng, Người còn đặc biệt coi trọng việc học tập và rèn luyện của thanh niên. Theo Người, thế hệ trẻ cần không ngừng trau dồi tri thức, nâng cao năng lực thực tiễn, đồng thời giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng. Người căn dặn thanh niên phải phấn đấu trở thành những con người “vừa hồng, vừa chuyên”, nghĩa là vừa có đạo đức tốt, vừa có trình độ chuyên môn vững vàng. Đây chính là nền tảng để thanh niên có thể đóng góp hiệu quả cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Niềm tin sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thế hệ trẻ được thể hiện rõ trong Di chúc của Người:“Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”2.
Những lời căn dặn đó không chỉ thể hiện niềm tin của Người đối với thanh niên mà còn khẳng định tầm quan trọng chiến lược của việc bồi dưỡng thế hệ trẻ đối với tương lai dân tộc. Đây chính là định hướng quan trọng cho công tác thanh niên của Đảng và Nhà nước trong suốt tiến trình cách mạng.
Khát vọng cống hiến - giá trị cốt lõi trong giáo dục thanh niên
Theo quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuổi trẻ là giai đoạn đẹp nhất của cuộc đời, là thời kỳ con người giàu hoài bão và khát vọng nhất. Vì vậy, Người luôn khuyến khích thanh niên nuôi dưỡng những ước mơ lớn, biến lý tưởng thành hành động cụ thể để phụng sự Tổ quốc và Nhân dân.
Trong tư tưởng của Người, khát vọng cống hiến trước hết phải được thể hiện ở tinh thần trách nhiệm đối với đất nước và xã hội. Mỗi thanh niên cần ý thức rõ vai trò của mình đối với tương lai dân tộc, từ đó hình thành động lực phấn đấu và ý chí vươn lên. Thanh niên không thể sống thụ động, hưởng thụ, mà phải chủ động tham gia vào các nhiệm vụ chung của xã hội, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đề cao tinh thần sáng tạo và dấn thân của tuổi trẻ. Trong tiến trình phát triển của đất nước, thanh niên luôn là lực lượng tiên phong trong học tập, lao động, nghiên cứu khoa học và các hoạt động xã hội. Khi được truyền cảm hứng từ lý tưởng cao đẹp, họ sẽ mạnh dạn đổi mới tư duy, tìm tòi những phương thức sáng tạo để giải quyết những vấn đề thực tiễn, qua đó khẳng định vai trò xung kích của thế hệ trẻ.
Khát vọng cống hiến còn gắn liền với ý chí vượt khó và tinh thần kiên trì của tuổi trẻ. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn thanh niên bằng những vần thơ giản dị nhưng đầy ý nghĩa:
“Không có việc gì khó Chỉ sợ lòng không bền Đào núi và lấp biển Quyết chí ắt làm nên”3.
Những câu thơ ấy đã trở thành phương châm hành động của nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam, khích lệ tuổi trẻ nuôi dưỡng ý chí vươn lên, dám nghĩ, dám làm và sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc. Đây là nguồn động lực tinh thần mạnh mẽ, góp phần hun đúc bản lĩnh và ý chí của thế hệ trẻ trong sự nghiệp cách mạng.
Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng cống hiến không phải điều gì quá xa vời hay lớn lao. Nó bắt đầu từ những việc làm cụ thể trong đời sống hằng ngày như học tập tốt, lao động tốt, sống có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Chính từ những hành động giản dị ấy, khát vọng cống hiến được nuôi dưỡng và lan tỏa, tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn cho tuổi trẻ.
Phát huy khát vọng cống hiến của thanh niên trong giai đoạn hiện nay
Trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, việc khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên càng có ý nghĩa quan trọng. Đây chính là nguồn động lực mạnh mẽ để thế hệ trẻ tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Một là, cần tiếp tục tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc bồi dưỡng lý tưởng giúp thanh niên có định hướng đúng đắn trong cuộc sống, biết gắn mục tiêu cá nhân với lợi ích của cộng đồng và đất nước. Đây là yếu tố quan trọng để hình thành bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ.
Hai là, cần tạo môi trường thuận lợi để thanh niên phát huy khát vọng và năng lực cống hiến. Các phong trào hành động cách mạng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, gắn với những vấn đề thiết thực của đời sống xã hội như chuyển đổi số, khởi nghiệp sáng tạo, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng. Khi được tham gia vào những hoạt động ý nghĩa, thanh niên sẽ có cơ hội rèn luyện, trưởng thành và phát huy năng lực của mình.
Ba là, bản thân mỗi thanh niên cũng cần chủ động học tập, rèn luyện và nâng cao trình độ. Trong thời đại tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, thanh niên muốn cống hiến hiệu quả phải có kiến thức, kỹ năng và tinh thần đổi mới sáng tạo. Khi khát vọng cống hiến gắn với tri thức và năng lực thực tiễn, sức trẻ sẽ trở thành nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Tuổi trẻ Việt Nam nuôi dưỡng lý tưởng cống hiến, tiếp bước con đường cách mạng theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nguồn: chinhphu.vn
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thanh niên không chỉ thể hiện niềm tin sâu sắc vào thế hệ trẻ mà còn đặt ra những yêu cầu cụ thể về lý tưởng, đạo đức và trách nhiệm đối với Tổ quốc. Trong giai đoạn hiện nay, khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên chính là cách thiết thực để hiện thực hóa lời dạy của Người. Khi mỗi thanh niên biết nuôi dưỡng lý tưởng, không ngừng học tập, rèn luyện và sẵn sàng dấn thân vì lợi ích chung, sức mạnh tuổi trẻ sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của đất nước, góp phần xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội4 theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng./.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.7, tr.66.
2. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.15, tr.612.
3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.6, tr.440.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. CTQG gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t.1, tr.82.
Ban Biên tập cổng TTĐT
(TS Trần Ngọc Nhiều
Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị khu vực III)