Đại biểu phụ nữ các dân tộc tỉnh Hà Giang về thăm Hà Nội vui mừng được gặp Bác Hồ (25/11/1946), Ảnh tư liệu.
Từ truyền thống Hai Bà Trưng đến bản lĩnh phụ nữ Việt Nam
Lịch sử Việt Nam từ rất sớm đã ghi dấu ấn mạnh mẽ của phụ nữ trong sự nghiệp giữ nước và dựng nước. Hai Bà Trưng đã phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ phương Bắc, mở đầu cho một trang sử hào hùng của dân tộc. Hình ảnh hai vị nữ anh hùng cưỡi voi ra trận không chỉ là biểu tượng của tinh thần độc lập, tự chủ mà còn khẳng định bản lĩnh và khí phách của phụ nữ Việt Nam.
Từ dấu mốc lịch sử ấy, truyền thống yêu nước và ý chí quật cường của phụ nữ Việt Nam được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Trong suốt chiều dài lịch sử chống ngoại xâm, phụ nữ luôn hiện diện ở những vị trí quan trọng: khi là người mẹ tiễn con ra trận, khi là hậu phương vững chắc, khi lại trực tiếp cầm vũ khí chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Trong các cuộc kháng chiến của dân tộc ở thế kỷ XX, hình ảnh phụ nữ Việt Nam càng trở nên sinh động và đầy cảm hứng. Những nữ thanh niên xung phong mở đường Trường Sơn, những nữ dân quân kiên cường bám làng giữ đất, hay những bà mẹ tần tảo nuôi giấu cán bộ… tất cả đã góp phần làm nên sức mạnh của hậu phương lớn, tạo nên những chiến thắng lịch sử của dân tộc.
“Phụ nữ ta chẳng tầm thường
Đánh Đông, dẹp Bắc làm gương để đời”2.
Chính từ truyền thống ấy, phụ nữ Việt Nam không chỉ là người giữ gìn những giá trị tốt đẹp của gia đình mà còn là lực lượng quan trọng góp phần quyết định vào sự phát triển của đất nước.
Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò và phẩm chất của phụ nữ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho phụ nữ Việt Nam sự quan tâm đặc biệt. Trong tư tưởng của Người, giải phóng phụ nữ và phát huy vai trò của phụ nữ là một phần quan trọng của sự nghiệp cách mạng.
Người khẳng định: “Nói phụ nữ là nói phân nửa xã hội. Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người. Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa”3. Vì vậy, cần phát huy được sức mạnh của phụ nữ thì sự nghiệp cách mạng mới thành công trọn vẹn. Do đó, Người luôn khuyến khích phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, từ lao động sản xuất, học tập đến lãnh đạo, quản lý.
Một dấu ấn đặc biệt trong sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với phụ nữ là vào ngày 8-3-1965, nhân dịp kỷ niệm 55 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ, Người đã tặng phụ nữ Việt Nam tám chữ vàng: “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”. Đây không chỉ là lời khen ngợi mà còn là sự khái quát sâu sắc về phẩm chất tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Trong đó, “Anh hùng” và “Bất khuất” phản ánh tinh thần kiên cường của phụ nữ trong đấu tranh bảo vệ Tổ quốc; còn “Trung hậu” và “Đảm đang” thể hiện những giá trị đạo đức truyền thống gắn liền với gia đình và xã hội.
Cũng trong mạch tư tưởng ấy, lời khẳng định của Người: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ”4 đã trở thành một hình ảnh giàu ý nghĩa. Bằng cách ví von “dệt thêu”, Người đã khẳng định rằng phụ nữ chính là những người góp phần làm nên vẻ đẹp của đất nước - không chỉ bằng sức lao động, trí tuệ mà còn bằng sự bền bỉ và tinh thần cống hiến. Đó là cách nhìn vừa nhân văn, vừa sâu sắc, thể hiện tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ trong sự phát triển của dân tộc.
Sức mạnh phụ nữ Việt Nam trong thời đại mới
Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, phụ nữ Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của mình trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.
Từ kinh tế, khoa học, giáo dục đến văn hóa và quản lý nhà nước, ngày càng có nhiều phụ nữ giữ những vị trí quan trọng, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Họ không chỉ kế thừa những phẩm chất truyền thống tốt đẹp mà còn thể hiện sự năng động, sáng tạo và bản lĩnh trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
Ngày nay, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và đổi mới: vừa giữ gìn những giá trị gia đình, vừa tích cực tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội và khoa học. Nhiều phụ nữ đã trở thành những nhà khoa học, doanh nhân, nhà quản lý, đóng góp trí tuệ và tài năng vào sự phát triển của đất nước.
Những thành tựu ấy không chỉ khẳng định vị thế ngày càng cao của phụ nữ trong xã hội mà còn cho thấy giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng.
***
Trải qua chiều dài lịch sử dân tộc, phụ nữ Việt Nam luôn là lực lượng quan trọng góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ truyền thống hào hùng của Khởi nghĩa Hai Bà Trưng đến những đóng góp bền bỉ trong các cuộc kháng chiến và công cuộc phát triển đất nước hôm nay, phụ nữ Việt Nam đã và đang tiếp tục “dệt thêu” nên vẻ đẹp của non sông.
Lời khẳng định của Hồ Chí Minh về vai trò của phụ nữ không chỉ là sự ghi nhận đối với lịch sử mà còn là nguồn động viên sâu sắc đối với các thế hệ phụ nữ Việt Nam hôm nay. Phát huy truyền thống tốt đẹp ấy, phụ nữ Việt Nam tiếp tục khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng cống hiến, góp phần xây dựng đất nước “Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”5 theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Chú thích:
1,4. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.7, tr.340.
2. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.3, tr.260.
3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.12, tr.300.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.84.
Ban Biên tập cổng TTĐT
(TS Trần Ngọc Nhiều
Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị khu vực III)