ĐỘT PHÁ HIỆN THỰC HÓA KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN VƯƠN MÌNH TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Ảnh: Internet

1. Khát vọng phát triển vươn mình

Đại hội XIV - khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình, với khát vọng đựa đất nước bước lên một tầm cao mới. Với phương châm: “Dân chủ - Đoàn kết - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”, Đại hội xác định mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Khát vọng phát triển lần này không chỉ tiếp nối tinh thần của Đại hội XIII, mà còn được đặt trong yêu cầu mới: phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và tự chủ hơn trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc.

Đại hội XIV xác định mục tiêu phát triển: “Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”[1]. Mục tiêu này được xác lập trên cơ sở tổng kết, đánh giá khách quan thành tựu đạt được sau 40 năm đổi mới, đồng thời là sự kết tinh ý chí, khát vọng và niềm tin của toàn dân tộc về một giai đoạn phát triển bứt phá, đưa đất nước vươn lên tầm cao mới.

Điểm mới quan trọng là khát vọng phát triển được đặt gắn chặt với yêu cầu “vươn mình”, tức là bứt phá khỏi giới hạn phát triển cũ, vượt qua nguy cơ tụt hậu, vươn lên nhóm các quốc gia phát triển. Để làm được điều đó, Việt Nam cần đẩy mạnh mức tăng trưởng cả về lượng lẫn chất: Từ kinh tế dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang kinh tế tri thức; từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên năng suất, sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực; từ hội nhập thụ động sang chủ động tham gia định hình chuỗi giá trị toàn cầu.

Mục tiêu, khát vọng phát triển đến năm 2045 chính là lời hiệu triệu mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần dấn thân, đổi mới và khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam cho sự phát triển vươn mình của đất nước.

2. Đột phá hiện thực hóa khát vọng phát triển vươn mình

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Đại hội XIV xác định ba đột phá chiến lược nhằm tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” then chốt của quá trình phát triển. Đảng ta khẳng định, ba đột phá chiến lược được Đại hội XIII giữ vai trò định hướng cho giai đoạn 2021-2030; tuy nhiên, bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, yêu cầu đặt ra là phải triển khai với mức độ quyết liệt, tốc độ và hiệu quả cao hơn, “Lựa chọn đúng -  triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả”[2] vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá.

Đột phá về thể chế và thực thi

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, vai trò của đột phá thể chế càng trở nên then chốt. Đây là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa khát vọng phát triển thành các chương trình hành động cụ thể, khả thi; đồng thời tạo lập môi trường ổn định, minh bạch và có tính dự báo cao cho mọi chủ thể trong xã hội. Không có đột phá thể chế thực chất thì các đột phá về hạ tầng và nguồn nhân lực khó phát huy hiệu quả đầy đủ. 

Tuy nhiên, yêu cầu đổi mới thể chế hiện nay không chỉ dừng lại ở việc “hoàn thiện luật lệ”, mà phải tiến tới “hiện đại hóa phương thức thực thi”, hệ thống thể chế phải đạt ba thuộc tính cơ bản: tính đồng bộ, tính minh bạch và tính hiệu quả thực thi. Đảng xác định: “Hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, lấy chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo”[3].

Đột phá về nguồn nhân lực

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ và tác động sâu rộng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ phát triển của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, khi dư địa tăng trưởng dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ ngày càng thu hẹp, việc tạo đột phá về nguồn nhân lực gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là con đường tất yếu để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực, nhưng cũng còn không ít những hạn chế, bất cập. Nguồn nhân lực đang trở thành “điểm nghẽn mềm” trong tiến trình phát triển, nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ cản trở mục tiêu bứt phá trong giai đoạn tới. Nhận thức rõ điều đó, Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đảng ta xác định: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước”[4].

Đột phá về kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại

Kết cấu hạ tầng là một trong những nền tảng vật chất - kỹ thuật quan trọng nhất của quá trình phát triển KT-XH. Trong mô hình tăng trưởng hiện đại, hạ tầng không chỉ bao gồm hệ thống giao thông, năng lượng, đô thị và logistics, mà còn mở rộng sang hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng đổi mới sáng tạo. Do đó, đột phá về kết cấu hạ tầng giữ vai trò “mở đường”, tạo điều kiện kết nối không gian phát triển, thúc đẩy lưu thông nguồn lực và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI đòi hỏi phải xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, đồng bộ, có khả năng dẫn dắt không gian phát triển và thích ứng với xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn. Mặc dầu trong thời gian qua, nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kết cấu hạ tầng, song nhìn chung hệ thống hạ tầng vẫn còn những hạn chế, điểm nghẽn lớn. Đây là những “nút thắt cứng” đang cản trở quá trình phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư. Nhận thức rõ điều đó, trong Đại hội XIV, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh đột phá về kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, cụ thể: “Ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu”[5].

Mỗi đột phá có một vai trò, yêu cầu riêng, tuy nhiên không tách rời mà trong chỉnh thể thống nhất, có quan hệ hữu cơ. Đảng ta khẳng định: “Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra “đà” mới và “thế” mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội”[6].

Đại hội XIV đã khẳng định tầm nhìn chiến lược và bản lĩnh đổi mới của Đảng trong việc xác lập khát vọng đưa đất nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới. Mục tiêu phát triển mà Đảng đề ra không chỉ kế thừa truyền thống khát vọng của dân tộc, mà còn phản ánh sự nhận thức sâu sắc về quy luật vận động của thời đại, thể hiện tính đúng đắn và khoa học của đường lối phát triển. Ba đột phá chiến lược về thể chế và thực thi; nguồn nhân lực; kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là những quyết sách quan trọng, sáng tạo, thể hiện tư duy phát triển mới của Đảng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn then chốt và tạo động lực bứt phá. Thực hiện thành công ba đột phá chiến lược chính là điều kiện tiên quyết để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Ban Biên tập Cổng TTĐT

(TS Lê Văn Phục 

Khoa Chủ nghĩa xã hội Khoa học, Học viện Chính trị khu vực III)