1. Tầm nhìn chiến lược và quyết sách đột phá của Đảng
Đối với Việt Nam hiện nay, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan của thực tiễn mà còn là điều kiện tiên quyết để thực hiện khát vọng đưa đất nước phát triển thịnh vượng. Đây là nền tảng để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Để thực hiện được mục tiêu đó, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ định hướng: “Phát triển nhanh và bền vững, dựa chủ yếu vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phải đổi mới tư duy và hành động, chủ động nắm bắt kịp thời, tận dụng hiệu quả các cơ hội của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 gắn với quá trình hội nhập quốc tế để cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế số, xã hội số và coi đây là nhân tố quyết định nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh”[1].
Nhấn mạnh yêu cầu này, tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trong tám nội dung xuyên suốt nhằm tập trung triển khai các quyết sách chiến lược, là động lực trung tâm của sự phát triển: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng; là nền tảng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh; là công cụ nâng cao hiệu quả quản trị, năng lực tự chủ quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh; là phương thức để tạo ra các mô hình kinh doanh mới, việc làm mới, giá trị gia tăng mới”[2].
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên họp chuyên đề về công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị (Ảnh: Đăng Khoa, Báo Nhân Dân)
Ngày 22/4/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 505/QĐ-TTg về Ngày Chuyển đổi số quốc gia, trong đó lựa chọn ngày 10 tháng 10 hằng năm là Ngày Chuyển đổi số quốc gia. Quyết sách này nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ về chuyển đổi số quốc gia, thực hiện có hiệu quả Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; đồng thời nâng cao nhận thức của người dân toàn xã hội về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của chuyển đổi số; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn dân.
Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của chuyển đổi số, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết khẳng định: “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới”[3]. Việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia năm 2026 cũng được đặt trong yêu cầu triển khai quyết liệt Nghị quyết quan trọng này.
2. Chuyển đổi số - dấu ấn định hình sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới
Với những chủ trương, định hướng đúng đắn của Đảng và sự nỗ lực, triển khai quyết liệt của các cơ quan, đơn vị, địa phương, công tác chuyển đổi số tại Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận.
Về quản lý nhà nước và hạ tầng số: Hệ thống thể chế và chính sách về chuyển đổi số từng bước được hoàn thiện, bảo đảm hoạt động thông suốt của hệ thống chính trị, phục vụ vận hành mô hình tổ chức mới và chính quyền 3 cấp. Các chiến lược quốc gia về dữ liệu, hạ tầng số tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần tạo nền tảng pháp lý cho phát triển chính phủ số cũng như yêu cầu quản trị quốc gia. Hạ tầng số không chỉ được mở rộng về quy mô mà còn từng bước nâng cao về chất lượng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các ứng dụng số trong công tác quản lý nhà nước.
Đồng chí Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại chương trình chào mừng ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 (Ảnh: Báo Dân trí)
Về cơ sở dữ liệu và dịch vụ công: Chính phủ đã nhanh chóng triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia trọng điểm, trong đó một số cơ sở dữ liệu quan trọng như dân cư, doanh nghiệp, bảo hiểm đã được hoàn thành và đưa vào vận hành. Dịch vụ công trực tuyến và chính phủ số đã có bước phát triển mạnh mẽ, góp phần cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ. Nhiều thủ tục hành chính đã được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. “Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, năm 2024, xếp hạng phát triển Chính phủ điện tử cải thiện rõ rệt. Việt Nam vươn lên vị trí thứ 71/193 quốc gia trong bảng xếp hạng Chính phủ điện tử của Liên hợp quốc, tăng 15 bậc so với năm 2022. Đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có chỉ số phát triển Chính phủ điện tử (EGDI) ở mức “rất cao”. Thể chế đã giải quyết được nhiều điểm nghẽn tồn tại từ lâu và tạo không gian, động lực phát triển mới cho nền kinh tế. Hạ tầng số được mở rộng, phát triển”[4].
Về phát triển kinh tế số: Thông qua quá trình chuyển đổi số, hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh quốc gia cũng được nâng cao. Điều này được thể hiện rõ thông qua hiệu quả điều hành, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền. “Chỉ số chuyển đổi số quốc gia (DTI) công bố năm 2025 ghi nhận: năm 2024, nước ta đạt 0,7955, tăng 8,6% so với năm 2023, cho thấy mức độ chuyển đổi số ngày càng được cải thiện. Đồng thời, các địa phương, bộ, ngành đã chủ động triển khai chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội”[5]. Quá trình số hóa dịch vụ công, cải thiện chính phủ điện tử và phát triển hạ tầng số đã được liên kết với việc gia tăng dòng vốn đầu tư nước ngoài. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Khu vực kinh tế số đang ngày càng đóng góp lớn hơn vào tăng trưởng GDP, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong đó, “Thương mại điện tử, thanh toán số, logistics thông minh phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong cao điểm mua sắm cuối năm. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa vào sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh”[6].
Về chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng: Công tác chuyển đổi số cũng đã đạt được nhiều thành quả vượt bậc. Hiện nay, Trung tâm dữ liệu của các cơ quan Đảng tại Trung tâm dữ liệu quốc gia đã hoàn thành lắp đặt, cấu hình, vận hành thử và kiểm tra an ninh, an toàn. Mạng bảo mật liên thông cơ bản hoàn thiện, đáp ứng gửi, nhận văn bản điện tử đến cấp độ Tối mật. Quy trình nghiệp vụ lõi được tinh gọn từ 156 xuống còn 120 quy trình (tính đến hết tháng 6/2026 đã đã số hóa và đưa vào vận hành 62 quy trình. Các nền tảng số dùng chung từng bước chuyển từ xây dựng sang vận hành, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nghiệp vụ của các cơ quan Đảng. Đặc biệt, “Lần đầu tiên 4 thủ tục hành chính của Đảng được triển khai trên môi trường điện tử. Giai đoạn 1 hoàn thành tại 16 đảng bộ cơ quan Trung ương và 8 tỉnh ủy, thành ủy; hệ thống đã tiếp nhận hơn 4,4 triệu hồ sơ thủ tục thu, nộp đảng phí (khoảng 264,9 tỷ đồng, đạt 86% số đảng viên thuộc diện) và 14,5 triệu hồ sơ đối với 3 thủ tục còn lại”[7]. Cùng với đó, một số chỉ tiêu về chuyển đổi số đã đạt và vượt kết quả so với lộ trình Đề án 204 (đề án chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng). Trong đó, “vượt tiến độ 3 tháng đối với ứng dụng AI thí điểm; vượt tiến độ 6 tháng đối với hệ thống thông tin lĩnh vực tuyên giáo, dân vận đã triển khai toàn quốc…”[8]. Qua đó góp phần nâng cao hiệu năng, hiệu quả giải quyết công việc, rút ngắn khoảng cách đưa các chủ trương, đường lối của Đảng tới từng cán bộ, đảng viên và nhân dân.
3. Tự chủ công nghệ: Chìa khoá hiện thực hoá khát vọng bứt phá
Có thể khẳng định, chuyển đổi số đã hiện diện và tác động sâu sắc đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội đất nước, từng bước tạo ra đột phá trong phát triển lực lượng sản xuất và hoàn thiện quan hệ sản xuất, thay đổi cách thức quản trị xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Mặc dù còn những khó khăn, thách thức và hạn chế, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ về thể chế, hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu của công cuộc chuyển đổi số. Cùng với đó, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực tổ chức thực thi còn hạn chế.
Tuy nhiên, để đất nước phát triển vượt bậc, một trong những yêu cầu tiên quyết chính là tự chủ bằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của thực tiễn, là xu thế tất yếu của thời đại mà còn là lựa chọn chiến lược đúng đắn của Đảng ta. Do đó, thực hiện thành công công cuộc chuyển đổi số sẽ là nền tảng để đất nước bứt phá mạnh mẽ, hiện thực hóa khát vọng trở thành một quốc gia thịnh vượng, phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
Ban Biên tập Cổng TTĐT
(Lê Văn Thủ, Trung tâm Thông tin khoa học và Tạp chí Học viện Chính trị khu vực III)
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 214
2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr.31
3 Ban Chấp hành Trung ương: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tr.1-2
4 Hoàng Phong: Việt Nam vươn lên thứ 71/193 về Chính phủ điện tử, dẫn tại https://cand.vn/viet-nam-vuon-len-thu-71193-ve-chinh-phu-dien-tu-post758357.html
5 Bùi Tuấn Anh: Chuyển đổi số trong khu vực công ở Việt Nam, dẫn tại https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/08/04/chuyen-doi-so-trong-khu-vuc-cong-o-viet-nam/
6 Thu Giang: “Mùa xuân số” 2026: Thành quả và khát vọng chuyển đổi số quốc gia, https://baochinhphu.vn/mua-xuan-so-2026-thanh-qua-va-khat-vong-chuyen-doi-so-quoc-gia-102260210145353689.htm
7 Tiểu Phương: Tập trung giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn chuyển đổi số trong các cơ quan đảng, https://nhandan.vn/tap-trung-giai-quyet-dut-diem-cac-diem-nghen-chuyen-doi-so-trong-cac-co-quan-dang-post974509.html
8 Tiểu Phương: Tập trung giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn chuyển đổi số trong các cơ quan đảng, https://nhandan.vn/tap-trung-giai-quyet-dut-diem-cac-diem-nghen-chuyen-doi-so-trong-cac-co-quan-dang-post974509.html