Tham dự Tọa đàm có PGS, TS Nguyễn Ngọc Toàn - Viện trưởng và PGS, TS Phạm Thị Túy - Phó Viện trưởng, Viện Kinh tế chính trị học - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS, TS Ngô Văn Hà - Trưởng Khoa Lý luận chính trị, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng; cùng các nhà khoa học, học giả và cán bộ hoạt động thực tiễn đến từ nhiều cơ quan, đơn vị ở miền Trung và Viện Kinh tế chính trị học. Về phía Học viện Chính trị khu vực III có PGS, TS Nguyễn Ngọc Hòa - Phó Giám đốc Học viện; TS Nguyễn Dũng Anh - Phó Giám đốc Học viện; cùng các nhà khoa học của Học viện.
Tọa đàm do PGS, TS Nguyễn Ngọc Toàn; PGS, TS Nguyễn Ngọc Hòa và PGS, TS Ngô Văn Hà đồng chủ trì.
Ban Chủ trì Tọa đàm
Phát biểu khai mạc và đề dẫn Tọa đàm, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hòa nhấn mạnh, Tọa đàm hôm nay được tổ chức trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển nhanh và bền vững dựa chủ yếu vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây cũng là định hướng lớn, xuyên suốt được khẳng định trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, coi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực chiến lược, nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước: đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh, chất lượng tăng trưởng và vị thế phát triển của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành lực lượng sản xuất trực tiếp không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đạt được mục tiêu đề ra. Nghị quyết số 57-NQ/TW đã nhấn mạnh yêu cầu phải hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tháo gỡ các rào cản, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy mạnh mẽ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy, quá trình chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành lực lượng sản xuất trực tiếp vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”. Hoạt động nghiên cứu chưa gắn chặt với nhu cầu của thị trường và doanh nghiệp; cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn bất cập; liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Doanh nghiệp chưa hiệu quả; năng lực tổ chức thực thi thể chế và quản trị đổi mới sáng tạo ở nhiều địa phương còn hạn chế. Đối với khu vực miền Trung, bên cạnh những tiềm năng và lợi thế nổi bật về kinh tế biển, logistics, du lịch, năng lượng tái tạo và vị trí kết nối chiến lược, khu vực này cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn về nguồn lực phát triển, chất lượng nhân lực, tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong bối cảnh mới. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển của vùng và của đất nước.
Để Tọa đàm đạt được mục tiêu đề ra, PGS, TS Nguyễn Ngọc Hòa đề nghị các nhà khoa học phát huy tâm huyết, trí tuệ, tập trung trao đổi, thảo luận và làm rõ một số vấn đề trọng tâm: Thứ nhất,tiếp tục luận giải cơ sở lý luận và nội hàm của thể chế chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành lực lượng sản xuất trực tiếp trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế sâu rộng; Thứ hai, đánh giá khách quan thực tiễn triển khai tại các địa phương miền Trung; tập trung nhận diện các “điểm nghẽn” về thể chế, cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phân bổ nguồn lực, liên kết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và năng lực tổ chức thực thi;Thứ ba, đề xuất các quan điểm, định hướng và giải pháp đột phá nhằm hoàn thiện thể chế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp; thúc đẩy liên kết Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Doanh nghiệp; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cao năng lực quản trị và tổ chức thực thi trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.
PGS, TS Nguyễn Ngọc Hòa phát biểu đề dẫn Tọa đàm
Ban Tổ chức Tọa đàm đã nhận được 16 báo cáo tham luận của các cơ quan nghiên cứu, đào tạo và các nhà khoa học tập trung vào các nhóm vấn đề lớn về động lực thể chế, các điểm nghẽn phát triển, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hoàn thiện tổ chức thực thi trong bối cảnh mới. Tại Tọa đàm, các tham luận và ý kiến phát biểu đã tập trung làm rõ các vấn đề như: Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cấp địa phương ở Việt Nam: Điều kiện, rào cản và yêu cầu hoàn thiện thể chế; Thể chế chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành lực lượng sản xuất trực tiếp ở cấp địa phương: Những động lực bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam; Cơ chế phân bổ và sử dụng nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các địa phương miền Trung: Bất cập và định hướng đổi mới; Chuyển đổi số và yêu cầu đổi mới thể chế trong tổ chức thực thi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại địa phương; Vai trò của ngành công thương trong chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực phát triển công nghiệp, thương mại và logistics tại thành phố Đà Nẵng; Định hướng giải pháp phát triển khu công nghệ cao, khu công nghiệp thành không gian chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại thành phố Đà Nẵng; Phát triển Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi thành không gian ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào sản xuất công nghiệp…
Toàn cảnh Tọa đàm
Các đại biểu, nhà khoa học chụp hình lưu niệm
Phát biểu tổng kết Tọa đàm, PGS, TS Nguyễn Ngọc Toàn đánh giá cao các bài tham luận, các ý kiến phát biểu đầy tinh thần trách nhiệm với hàm lượng khoa học cao của các nhà khoa học, các học giả nhằm trao đổi, chia sẻ tri thức và thống nhất khẳng định: Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là động lực của tăng trưởng mà phải thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, giữ vai trò quyết định trong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh quốc gia. Các nhà khoa học, các học giả thống nhất cho rằng cần tiếp tục đổi mới tư duy phát triển; hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, đồng bộ và đột phá; phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp; tăng cường liên kết Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Doanh nghiệp; đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị, tổ chức thực thi trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.
Tọa đàm đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện thể chế phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Kết quả của Tọa đàm là nguồn luận cứ khoa học và thực tiễn có giá trị quan trọng phục vụ nghiên cứu vấn đề hoàn thiện thể chế đổi mới sáng tạo và chuyển hóa khoa học, công nghệ thành lực lượng sản xuất trực tiếp trong kỷ nguyên mới của Việt Nam, đồng thời góp phần phục vụ công tác tham mưu, hoạch định và tổ chức thực thi chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
PGS, TS Nguyễn Ngọc Toàn phát biểu tổng kết Tọa đàm
Ban Biên tập cổng TTĐT
(Tin: Duy Hòa - Ảnh: Quang Hải)